Print This Post Print This Post

دسته بندی شده | تندرستی, خانه و تندرستی

بیماری کمبود آهن

 

بقلم: دکتر آمنه خاتمی

 

کمبود آهن از شایعترین کمبودهای تغذیه ای در جهان میباشد.  کمبود آهن بدلیل کاهش رشد و یادگیری در کودکان و ایجاد احساس خستگی و کاهشش توانایی بدن در بزرگسالان اثرات گسترده ای بر روی فرد و جامعه دارد.

عوامل موجب کمبود آهن:

شایعترین عامل ایجاد کمبود آهن نخوردن آن در رژیم غذایی است.  دربین افرادی که فقط گیاهخوار هستند و همچنین بچه ها نبودن آهن کافی در رژیم غذایی شایعترین عامل است.  کمبود آهن میتواند بدلیل خونریزی ناگهانی، ازدست دادن آهن بمرور و مزمن (خونریزی در مدفوع) نیز ایجاد شود.  در زنان مخصوصا دختران جوان خونریزیهای شدید دوران قاعدگی ماهیانه نیز میتواند منجر به کمبود آهن شود.

     کودکان شیر خوار در مادران دچار به کمبود آهن که با شیر آنان تغذیه میشوتد میتوانند دچار به این بیماری شوند.  به همین دلیل اگر بچه فقط با شیر مادر حتی بعد از شش ماهگی تغذیه شود، نیز میتواند بچه را مبتلا به کمبود آهن کند زیرا میزان آهن موجود در شیرمادر که بتواند به کودک در حال رشد کمک کند کافی نیست.

     در بچه های نوپا که به آنها شیر گاو داده میشود، مقدار زیاد نوشیدن شیر گاو بطوری که مانع خوردن مواد خوراکی مورد نیازاو شود میتواند موجب بیماری کمبود آهن شود زیرا مقدار آهن در شیر گاو کم است.

 بیماریهای حاد (سرطان، ورم مفاصل،  بیماری التهاب روده و….) میتوانند سبب کاهش توان بدن برای چسبندگی مولکول آهن شوند.  ندرتا ناراحتیهای مربوط به روده میتواند موجب کاهش توانایی بدن در جذب آهن از مواد غذایی شود.

     به محض پی بردن به وجود کمبود آهن باید عوامل موثر در آن مشخص شود.  دربیشتر حالات این بیماری بخاطر کمبود مصرف آن در رژیم غذایی است که در مان آن آسان میباشد، امّا وجود عوامل دیگر در ایجاد بیماری درنظر گرفتن راههای متفاوت برای معالجه ضروری است.  بعلاوه اگر بیماری کمبود آهن مورد توجه قرار میگیرد باید کمبودهای دیگر مربوط به تغذیه نیز مورد جستجو قرار گیرد ( مثل کمبود اسید فولیک).

تشخیص بیماری:

بوسیله آزمایش خون میتوان کمبود آهن را مشخص کرد.  همچنین آزمایش خون میزان کمبود آهن را مشخص میکند اما دلیل آن با این آزمایش معلوم نمیشود.

عواقب:

بارزترین اثر کمبود آهن ابجاد کم خونی است که موقعی اتفاق می افتد که آهن کافی برای ایجاد هموگلوبین وجود نداشته باشد.  برای حمل اکسیژن در گلبولهای قرمز خون احتیاج به همو گلوبین میباشد در نتیجه کم خونی کمبود آهن منجربه کاهش توان در انجام فعالیتهای بدنی، تنگی نفس و خستگی  میشود.  در کم خونی کمبود آهن شدید باعث کاهش ذخیره اکسیژن برای قلب میشود  که در افراد مبتلا به بیماری قلبی باعث درد و ناراحتی قلب میشود که میتواند منجر به سکته قلبی شود.

     کمبود آهن در کودکان نه تنها باعث کمی رشد و کاهش توانایی آموزشی میشود، بلکه ابتلا به بیماریهای عفونی را به خاطر اثر منفی کمبود آهن بر روی دستگاه دفاعی بدن افزایش می دهد.

     از اثرات دیگر کمبود آهن میتوان گرفتگی عضله پا و جویدن یخ میشود.

پیشگیری: 

با استفاده از میزان آهن کافی در رژیم غذایی میتوان از کمبود آهن پیشگیری کرد.  گیاهان خوراکی دارای برگ سبز به نوعی محتوی آهن میباشند که براحتی توسط بدن انسان قابل جذب نمیباشد.  بنابراین نمیتوان برای پیشگیری از کمبود آهن به آن تکیه کرد.

     برای تسریع جذب آهن میتوان از میوههای تازه و یا آب میوه همراه با گوشت قرمزاستفاده کرد، زیرا ویتامین ث (Vitamin C) موجود در آنها سبب افزایش جذب آهن از گوشت میشود.  بعلاوه برای جذب آهن از گوشت شیر ومحصولات لبنی نباید همزمان با استفاده از گوشت قرمزمورد استفاده قرار گیرد زیرا کلسیم موجود در آنها جذب آهن را کاهش می دهد.

     پیشگیری کمبود آهن در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند بدین ترتیب است که مطمئن شد مادر دارای کمبود آهن نیست و چنانچه تشخیص داده شد که مادر دچارکمبود آهن است باید معالجه شود.  متعاقبا باید از تغذیه نوزاد فقط با شیر مادر بعد از ۶ ماهگی اجتناب شود و نباید کودکان زیر ۱۲ ماه را با شیر گاوتغذیه نمود.

     نوزاد زود رس با خطر بیشتری در مقابل کمبود آهن روبرو هستند و مقدار کمی داروی آهن بعنوان مکمل بصورت داروی پیش درمانی برای چند ماه اول زندگی میتواند مصرف شود.

معالجه:

اگر کمبود آهن تشخیص داده شود معمولا معالجه با استفاده از مواد تکمیلی است.  در صورت وجود کمبود آهن خفیف تغییر نوع تغذیه (استفاده بیشتر از گوشت قرمز) میتواند کافی باشد.  بهر حال اگر کمبود آهن قابل ملاحظه باشد ممکن است کپسول یا شربت آهن تجویز شود که بسیار موثر میباشند.  باید توجه داشت استفاده از این داروها باعث سیاه شدن رنگ مدفوع شده و همچنین موجب یبوست میشوند.

     اگر کمبود آهن بخاطر خونریزی و از دست دادن خون باشد، این مساله باید بخوبی مشخص شود.  از دست دادن خون از طریق مدفوع احتیاج به چندین مرحله بررسی و تحقیق و معالجه دارد که البته به مشخص شدن دقیق عامل خونریزی بستگی دارد.  برای خانمهایی که قاعدگی آنها با خونریزی شدید همراه است میتوان شدت از دست دان خون را از طریق معالجه با هورمون  کاهش داد.

© هیئت خیریه فاطمه زهرا صلوات الله علیها. تمامی حقوق برای این سایت محفوظ می‌باشد.

 

 

ارسال نظر غير فعال است.

تصاویر فاطمیه در سایت Flickr - مشاهده کل تصاویر

تقویم فعالیت های سایت

شهریور ۱۳۸۹
ش ی د س چ پ ج
« مرداد   مهر »
 ۱۲۳۴۵
۶۷۸۹۱۰۱۱۱۲
۱۳۱۴۱۵۱۶۱۷۱۸۱۹
۲۰۲۱۲۲۲۳۲۴۲۵۲۶
۲۷۲۸۲۹۳۰۳۱  
.
© هیئت خیریه فاطمه زهرا صلوات الله علیها تمامي حقوق براي اين سايت محفوظ مي‌باشد.